Ile wynosi odszkodowanie za błąd medyczny? Jak uzyskać odszkodowanie od szpitala? Co zrobić, aby złożyć pozew przeciw lekarzowi? Tematyka błędów medycznych to w Polsce nadal raczkujący obszar prawa, postaramy się Państwu odpowiedzieć na najważniejsze pytania.

Proces leczenia dla każdego pacjenta jest przeżyciem trudnym, niejednokrotnie wyczerpującym emocjonalnie i kosztownym finansowo. Dlatego też błędy medyczne, które zdarzają się nie tak znowu rzadko, są dla osób leczonych i ich bliskich dodatkowym
i traumatycznym przeżyciem. Nie każda kancelaria prawna podejmuje się udzielenia pomocy pacjentom w tych sprawach, ponieważ wymagana jest tutaj duża wiedza ekspercka – prawnicza, ukierunkowana na prawo medyczne i cywilne oraz doświadczenie w tej materii.

Błąd lekarski a błąd medyczny

Na początku należy uściślić, że powyższe terminy, jakkolwiek w języku potocznym
są używane naprzemiennie, to w rzeczywistości istotnie różnią się i niosą ze sobą inny ciężar prawny.
Błędem medycznym nazywamy wszelkie zdarzenia medyczne wyrządzone na szkodę pacjenta przez podmioty świadczące usługi medyczne (są to m.in.: szpital, przychodnia, lekarz, pielęgniarka, rehabilitant, a nawet felczer), a polegające na czynności, zaniechaniu lub zaniedbaniu, które powodują szkodę u pacjenta (orzeczenia Sądu Najwyższego z 01.04.1955 – sygn. akt IV CR 39/54). Winę przypisuje się całej placówce medycznej. Błąd lekarski, to pojęcie nieco węższe, bowiem ogranicza się jedynie i bezpośrednio do osoby, która zawiniła – czyli winę przypisuje się konkretnej osobie.

Efektem obu błędów jest rozstrój zdrowia pacjenta wykraczający poza dotychczas leczone schorzenie, powikłania lub śmierć.

Błąd lekarski – przykłady

Co do zasady wyróżnia się kilka rodzajów błędów:
1. Zła diagnoza,
2. Niewłaściwa opieka medyczna,
3. Źle podane leki (dawka, rodzaj),
4. Błędy przy porodzie,
5. Niewłaściwy zakres zabiegu,
6. Pozostawienie przedmiotów w ciele operowanego pacjenta.
Na uwagę zasługuje ostatni z błędów medycznych – pozostawienie przedmiotu w ciele pacjenta. Z naszego doświadczenia wynika, że zdarzenie takie nie jest wcale rzadkie. Natomiast jego konsekwencje są zwykle bardzo poważne, a diagnoza odwleczona w czasie. Na przykład gazik higieniczny w brzuchu pacjenta/ki może się „otorbić’ i stać się po wielu latach powodem powstania nowotworu.

Odszkodowanie za błąd lekarski – co należy zrobić i jak je uzyskać?

Istnieją trzy drogi dochodzenia odszkodowania przez pacjenta (i zadośćuczynienia za błąd medyczny od szpitala lub lekarza). Pierwszym z nich są negocjacje lub mediacje, to znaczy wiążące dla obu stron ustalenia, które zakończą się kompromisem. Praktyka pokazuje, że nadal nawet mediacje nie są tu skutecznym narzędziem. Powodem jest przede wszystkim niemal zawsze podejście podmiotu leczniczego w sposób negatywny do stawianych roszczeń. Warto zauważyć, że mediacja w Europie Zachodniej i USA w sprawach o błędy lekarskie jest bardzo skutecznym i popularnym sposobem rozwiązywania tego rodzaju konfliktów.

Drugi sposób, to wystąpienie na drodze administracyjnej, poprzez złożenie wniosku
o odszkodowanie do Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania Zdarzeń Medycznych. Organ ten składa się z przedstawicieli środowiska medycznego i prawniczego. Koszt rozpoczęcia procedury to 200 zł. Wojewódzka Komisja orzeka, czy w jej ocenie doszło do popełnienia błędu medycznego lub lekarskiego, następnie ustala ona kwotę odszkodowania nie większą niż 100 000 zł. Termin na rozpatrzenie sprawy przez Wojewódzką Komisję wynosi cztery miesiące. Następnie w ciągu siedmiu dni od wydania decyzji w trybie administracyjnym Wojewódzka Komisja przedkłada jej uzasadnienie. Poszkodowanemu pacjentowi, który nie zgadza się z treścią decyzji przysługuje prawo do wystąpienia na drogę cywilnoprawną przed sądem powszechnym.

Wniosek do Wojewódzkiej Komisji musi zawierać:
1. Dane personalne pacjenta,
2. Dane lekarza lub placówki medycznej,
3. Wskazanie błędu i opisanie na czym on polega,
4. Uzasadnienie,
5. Propozycję sumy odszkodowania.

Trzeci sposób, to bezpośrednie złożenie pozwu do sądu przeciw placówce medycznej lub lekarzowi.
Renta za błąd medyczny

Z tytułu rozstroju zdrowia w wyniku błędu medycznego, jeżeli ma on charakter stały lub długoterminowy (powyżej sześciu miesięcy) i uniemożliwia zarobkowanie, to poszkodowanemu pacjentowi przysługuje od zobowiązanego podmiotu wypłacenie świadczenia okresowego – renty. Świadczenie to w drodze wyjątku i na zasadach ogólnych może zostać wypłacone jednorazowo, zwłaszcza jeżeli ma charakter długotrwały, lecz jednak przejściowy.

Zadośćuczynienie za błąd lekarski

Oprócz odszkodowania i renty, pacjentowi, który był ofiarą błędu lekarskiego przysługuje także zadośćuczynienie. Jest to świadczenie o charakterze pieniężnym wypłacone przez zobowiązanego na podstawie art. 445 Kodeksu Cywilnego. W ocenie Sądu Najwyższego zadośćuczynienie musi mieć charakter ekonomicznie odczuwalny, jednakże nie może być traktowany jako sposób na wzbogacenie się osoby poszkodowanej.

Błąd medyczny – orzecznictwo

 

Problematyka błędów medycznych jest w polskim prawie nadal odkrywaną przestrzenią. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo w tych sprawach ma ogromne znaczenie dla stosowania prawa. Kilka wybranych orzeczeń pozwoli lepiej doprecyzować niektóre kwestie:

1. Przy określeniu winy podmiotu leczniczego należy wziąć pod uwagę zachowanie się pacjenta w trakcie leczenia i po nim. Chodzi tu oczywiście o jego stosowanie się do zaleceń personelu medycznego placówki, ale zarzut ten odnosi się także do jego cech osobistych. Na przykład do skłonności genetycznych, złej diety, czy nadwagi, która uniemożliwia lub utrudnia prawidłowy proces rehabilitacji – SA w Szczecinie, sygn. I ACa 86/14, 24.06.2015.

2. Ani lekarz ani personel medyczny mimo wysokich oczekiwań i standardów związanych z progiem wymagań merytorycznych wobec nich nie odpowiadają za rezultat przeprowadzonego zabiegu. Każdy zabieg medyczny jest obciążony dozą ryzyka, o którym pacjent jest informowany (lub powinien być poinformowanym). – SA w Łodzi, sygn. I ACa 57/16 , 12.07.2016.

3. Powikłanie nie zawsze jest tożsame z pojęciem błędu lekarskiego per se. Mianowicie, lekarz jest zobowiązany do przeprowadzenia procesu leczenia i rehabilitacji według opracowanych wzorców. Nie może on jednak odpowiadać za atypowe zachowanie się organizmu pacjenta. – SA w Szczecinie, I ACa 6/17, 12.04.2017.

Podsumowując, tematyka dochodzenia roszczeń z tytułu błędów medycznych jest niezwykle złożona. Samo zaistnienie okoliczności niepojącej i świadczącej o możliwym błędzie w procesie leczenia nie jest jedyną przesłanką do zgłoszenia się o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Potrzeba dużej wiedzy prawniczej i sporej dawki doświadczenia aby prawidłowo ocenić sytuację i wybrać właściwą drogę dochodzenia odszkodowania.

Źródła:
1. M. Kis-Wojciechowska, Z. Przybylski, Błąd medyczny, „Homines Hominibus” 2011, t. 7.
2. A. Gałęska – Śliwka, Błędy medyczne i lekarskie, Komentarz Lex, 2020.
3. E. Zielińska, Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, LEX, 2014 .
4. F. Grzegorczyk, Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz, Warszawa, 2013.
5. M. Sadowska, Zapobieganie błędom medycznym w praktyce, Wolters Kluwer, Warszawa, 2019.